Liên kết website
Tra cứu từ điển
 
Thống kê truy cập
Tổng số truy cập: 334,024
Hôm nay: 2,121
Đang xem: 503
Thành Phố Bạc Liêu một kho tàng di sản kiến trúc Pháp cổ xưa độc đáo (09/09/2016)

(Thành Phố Bạc Liêu một kho tàng di sản kiến trúc Pháp cổ xưa độc đáo/Trần Khang//Tạp chí Xưa & Nay.- 2013.- Số 421+422.- Trang 69-71.)

 

NÓI ĐẾN BẠC LIÊU, NHỮNG GIAI THOẠI CỦA CHÀNG CÔNG TỬ BẠC LIÊU CỦNG ĐƯỢC NHC ĐẾN NHƯ NHỮNG CHUYỆN TIẾU LÂM ĐỂ CƯỜI MUA VUI... VÀ NHIỀU NGƯỜI TÌM ĐẾN BẠC LIÊU CỦNG CHỈ ĐỂ TÒ MÒ XEM CÁILÂU ĐÀI' CỦA CHÀNG TRAI GIÀU CÓ, ĂN CHƠI, NGÔNG CUỒNG, HÀO PHÓNG TO SANG TỚI CỠ NÀO... NHƯNG TỪ NGÔI BIỆT THỰ KIU PHÁP SANG TRNG CỦA CÔNG TỬ, NHIỀU NGÔI NHÀ TÂY’ KHÁC CŨNG ĐÃ ĐƯỢC PHÁT HIỆN. KHU TRUNG TÂM CỔ CỦA THÀNH PHỐ BC LIÊU LÀ MỘT ĐÔ THỊ DO NGƯỜI PHÁP XÂY DỰNG VÀO NHỮNG NĂM CUỐI THẾ K XIX, HIỆN NAY TẬP TRUNG TỚI GẦN HAI CHỤC NGÔI NHÀ TÂY, LÀ MỘT KHO TÀNG KIẾN TRÚC PHÁP XƯA HIẾM THẤY ĐÔNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

 

 

Những công trình kiến trúc Pháp xây dựng từ những năm thành lập thị xã Bạc Liêu (1882 - cuối thế kỷ XIX, đầu của thế kỷ XX) ngoài việc đóng góp sống động vào không gian khu trung tâm trên trăm tui, những công trình này còn có giá trị lịch sử, văn hóa và những giá trị đặc biệt về nghệ thuật kiến trúc. Nhà Tây cổ xưa này được chính những kỹ sư, kiến trúc sư Pháp thiết kê xây dựng chủ yếu theo 3 xu hướng:

 

 

1. Với mặt bằng kiểu 'trại lính' có nghĩa là mặt bằng của công trình được thiết kế có hành lang chạy bao quanh dọc theo tường biên để tránh mưa tạt và chắn nắng chiếu rọi trực tiếp vào không gian chính dừng cho sinh hoạt hay làm việc. Xu hướng thiết kế này được áp dụng chủ yếu vào cuối thế kỷ XIX va đầu thế kỷ XX khi nhiều vấn đề về khi hậu nhiệt đới chưa được hiểu thấu đáo. Các tòa nhà: Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu (Tòa Tham biện Pháp), Nhà Thiếu nhi Phùng Ngọc Liêm (Tòa bố Pháp), Ngân hàng Công thương tỉnh Bạc Liêu (Ngân khố Pháp) và Khách sạn Công tử Bạc Liêu (Nhà Hội đồng Trạch) đều nằm trong xu hướng này.

 

 

Nhà Hội đồng Trạch cũng là nhà của công tử Bạc Liêu, nay là Khách sạn Công Tử Bạc Liêu được thiết kế với mặt bằng có hành lang bao quanh và được xây năm 1919 tức là khá muộn so với những công trình có mặt bằng 'trại lính' chủ yếu được xây vào cui thế kỷ XIX khi vn đề khí hậu nhiệt đới chưa được quán triệt. Kiến trúc mặt đứng của công trình không mái đưa ra để che mưa nắng và được thể hiện trong phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp. Đây là công trình kiến trúc độc nhấtBạc Liêu mà hình khối kiến trúc bên ngoài cũng như không gian nội thất được thể hiện hoàn toàn trong phong cách kiến trúc Pháp.

 

 

2. Mặt bằng công trình khai thác bố cục mặt bằng của ngôi nhà truyền thống ba gian hay năm gian. Cũng giông như trong những ngôi nhà truyền thống, không gian nội thất của 3 gian hay 5 gian của công trình thường để thông thoáng không vách ngăn tạo thành một không gian lớn. Và gian giữa luôn luôn là không gian trang trọng nhất dành cho bàn thờ gia tiên. Kiến trúc mặt đứng cũng như trang trí nội thất đều theo phong cách nghệ thuật Pháp. Sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố truyền thống và ngoại nhập đã tạo cho một số 'nhà Tây của Bạc Liêu có một phong cách kiên trúc rất riêng biệt và thể hiện rõ sự giao lưu 2 dòng văn hóa Đông và Tây. Điển hình nhất của xu hướng này là ngôi nhà của Huyện Sn, nay là Nhà hàng Công Tử Bạc Liêu. Công trình được các kỹ sư Pháp thiết kế xây dựng năm 1906 với toàn bộ vật liệu như gạch bông lát sàn, ngói lợp, thép, ciment, cửa cổng và hàng rào đều nhập từ Pháp và củng là một trong những, công trình kiến trúc sử dụng bê-tông cốt thép sớm nhất tại đồng bằng sông Cửu Long.

 

Trong xu hướng thiết kế này còn có các công trình: Nhà Hội đồng Phen (1910), Nhà bà Chung T Anh (1913), Trường Nghiệp vụ Thể dục Thể thao tỉnh Bạc Liêu (1915), Phòng Y tế Bạc Liêu (1925), Thư viện Bạc Liêu (1930).

 

 

3. Mặt bằng và mặt đứng công trình thiết kế theo phong cách kiến trúc Pháp, xa lạ với phong cách kiến trúc truyền thống. Nhưng để phù hợp với điều kiện đặc thủ của khí hậu, một số chi tiết kiến trúc đã được thay đổi hay b sung như mái nhà được đưa vượt ra khỏi mặt tường để tránh mưa tạt, nắng rọi và tránh nước mưa từ mái chảy dọc theo tường, thêm ô-văng cho các loại cửa trên tường mặt đứng... tạo nhiều cửa sổ để thông gió... những chi tiết kiến trúc vừa nêu đã góp phần vào việc tạo dựng một phong cách kiến trúc mới mang tên phong cách kiến trúc Đông Dương. Hơn nữa một số công trình với phong cách kiến trúc Đông Dương đã kịp thời hội nhập vào phong cách nghệ thuật Art Deco, một trào lưu nghệ thuật sôi động ở châu Âu, châu Mỹ trong những năm sau Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, làm phong phú thêm đường nét kiến trúc và gia tăng giá trị nghệ thuật kiến trúc của công trình như ngôi biệt thự của ông Cao Triều Chánh, nay là Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm. Ngôi biệt thự với đường nét kiến trúc độc đáo trong phong cách nghệ thuật Art Deco cùng vói các trang trí nội thất còn nguyên gốc, rất xứng đáng là một trong những khối nguyên của khối kiến trúc phong cách Đông Dương! Rất tiếc giá trị nghệ thuật kiến trúc của ngôi biệt thự đáng quý này chưa được đánh giá và được bảo tổn đúng mức. Các công trình kiến trúc thuộc xu hướng này bao gồm: Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu (biệt thự Trần Văn Chương, 1916), Nhà khách Công ty Xổ số Bạc Liêu, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Phòng Quản lý Đô thị, Tòa soạn báo Bạc Liêu, Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm (biệt thự Cao Triều Chánh) và Trung tâm Y tế dự phòng Bạc Liêu (biệt thự Cao Triều Phát).

 

Bài viết này chỉ là bước đầu khảo sát và chủ yếu giới thiệu những giá trị nghệ thuật kiến trúc của khối kiến trúc Pháp cổ xưa tại Bạc Liêu. Nhưng ngôi nhà Tây này còn đang thiếu nhiều tư liệu, số liệu về lý lịch công trình và đang tiềm ẩn những giá trị phi vật th cần được khám phá như... ngôi biệt thự của Hội đổng Trạch, thân sinh của công tử Bạc Liêu, ngôi biệt thự của gia đình bà Trần Lệ Xuân hiện nay là Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu... tác giả những bức tranh tường trong ngôi biệt thự Cao Triều Phát có thể là những họa sĩ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và nếu đúng như vậy thì cách "bảo quản" tranh sẽ được đánh giá như thế nào? Củng chính những ngôi nhà Tây này sẽ có thể là những đề tài cho những nghiên cứu về chính trị, xã hội, nghệ thuật, kiến trúc và giao lưu văn hóa Đông Tây... Và nếu kho tàng di sản kiến trúc Pháp cổ xưa này được bảo tồn một cách bài bản thì chắc chắn Khu trung tâm cổ của thành phố Bạc Liêu sẽ trở thành một bảo tàng kiến trúc sống dành cho những nhà nghiên cứu và cũng sẽ là một trung tâm du lịch văn hóa mạnh nhất của đổng bằng sông Cửu Long.

 

 

 
Các tin khác
NHẬN XÉT BẠN ĐỌC
(Chưa có ý kiến nào được viết)
Cơ quan chủ quản: Sở Văn hóa, Thông tin, Thể Thao và Du lịch
Bản quyền thuộc: Thư viện tỉnh Bạc Liêu. Địa chỉ: Khu Trung Tâm Hành Chính tỉnh. phường 1 TP. Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu.

Tel: 84-0291.6558278; Fax:#### ;
Giấy phép đăng ký số: 222/GP-TTĐT
 Email::thuvient@baclieu.gov.vn
thuvienbl@yahoo.com.vn
Website: http://www.thuvienbaclieu.org.vn
 THÔNG BÁO CỦA THƯ VIỆN